2026.03.15 • Проф. Ж.Нэргүй
Зүрхний эмчид хэзээ үзүүлэх вэ?
Зүрхний өвчин бол дэлхий дахинд хамгийн их нас баралтын шалтгаан болдог өвчин юм. Монгол улсад ч мөн адил зүрх судасны өвчлөл жилээс жилд нэмэгдэж байна. Гэвч олон хүмүс зүрхний эмчид хэзээ хандах, ямар шинж тэмдэг гарвал яаралтай үзүүлэх шаардлагатайг мэддэггүй. Энэ нийтлэлд зүрхний эмчид буюу кардиологид хандах шалтгаануудыг дэлгэрэнгүй тайлбарлая.
Яаралтай анхаарах шинж тэмдгүүд
Дараах шинж тэмдгүүд илэрвэл аль болох хурдан зүрхний эмчид хандах хэрэгтэй:
1. Цээжний өвдөлт
Цээжний хэсэгт дарагдах, шахагдах мэт өвдөлт мэдрэгдэх нь зүрхний өвчний хамгийн түгээмэл шинж тэмдэг юм. Ялангуяа биеийн хөдөлгөөн хийх үед өвдөлт нэмэгдэж, амарч байхад багасдаг бол зүрхний титэм судасны өвчний шинж байж болно. Цээжний өвдөлт зүүн мөр, эрүү, нуруу руу тархдаг бол энэ нь зүрхний шигдээсийн урьдач шинж байж болох тул яаралтай тусламж дуудах хэрэгтэй.
2. Амьсгаадалт
Өмнө нь хэвийн хийдэг байсан биеийн хөдөлгөөний үед амьсгаадах, шатаар гарахад хүндрэх, хэвтэхэд амьсгал давчдах зэрэг шинж тэмдэг нь зүрхний дутагдлын илрэл байж болно. Шөнө нойрноос амьсгал давчдаж сэрэх нь зүрхний үйл ажиллагааны алдагдлыг илтгэнэ.
3. Зүрхний дэлбэрэлт (тахикарди)
Зүрх хэт хурдан, тогтмол бус цохилох мэдрэмж нь зүрхний хэм алдагдлын (аритми) шинж тэмдэг юм. Зарим тохиолдолд энэ нь аюулгүй байж болох ч, удаан үргэлжилбэл эсвэл ухаан алдах, толгой эргэх зэрэг шинж тэмдэг дагалдвал яаралтай үзүүлэх шаардлагатай.
4. Толгой эргэх, ухаан алдах
Гэнэт толгой эргэх, нүдний өмнө харанхуйлах, ухаан алдах нь зүрхний хэм алдагдал эсвэл зүрхний хавхлагын гэмтлийн шинж байж болно. Энэ нь тархинд хангалттай цус очихгүй байгааг илтгэдэг тул зүрхний шинжилгээ хийлгэх хэрэгтэй.
5. Хөл, шилбийн хаван
Хоёр хөл, шилбэ, шагайны хэсэгт хаван үүсэх нь зүрхний дутагдлын нэг шинж тэмдэг юм. Зүрх цусаа хангалттай шахаж чадахгүй болоход шингэн биед хуримтлагдаж, хаван үүсгэдэг.
6. Ядарч сульдах
Хэвийн амьдралын үйл ажиллагааны үед хэт их ядрах, энерги байхгүй мэт мэдрэх нь зүрхний өвчний далд шинж байж болно. Ялангуяа өмнө нь идэвхтэй хөдөлгөөн хийж чаддаг байсан хүн гэнэт ядарч эхэлбэл анхаарах хэрэгтэй.
Эрсдэлт хүчин зүйлстэй хүмүүс
Дараах эрсдэлт хүчин зүйлстэй хүмүүс зүрхний үзлэг тогтмол хийлгэх шаардлагатай:
- Өндөр цусны даралт — 140/90-ээс дээш даралттай хүмүүс жилд нэг удаа зүрхний үзлэг хийлгэх хэрэгтэй.
- Удамшлын хүчин зүйл — Ойрын гэр бүлийн гишүүдэд (аав, ээж, ах дүү) зүрхний өвчин оношлогдсон бол таны эрсдэл өндөр байна.
- Чихрийн шижин — Чихрийн шижинтэй хүмүүст зүрх судасны өвчин 2-4 дахин их тохиолддог.
- Өндөр холестерин — Цусан дахь холестерины түвшин өндөр байх нь титэм судасны өвчний гол эрсдэл юм.
- Тамхи татдаг хүмүүс — Тамхи зүрхний өвчний эрсдэлийг 2-4 дахин нэмэгдүүлдэг.
- Хэт их жинтэй хүмүүс — Таргалалт нь зүрхний ачааллыг нэмэгдүүлдэг.
Насны ангилал тус бүрийн зөвлөмж
Зүрхний эрүүл мэндийн үзлэг хийлгэх давтамж нь насны ангиллаас хамаарна:
- 20-30 нас: 5 жил тутамд нэг удаа зүрхний анхан шатны үзлэг хийлгэх. Удамшлын эрсдэлтэй бол 2-3 жил тутамд.
- 30-40 нас: 3 жил тутамд зүрхний ЭКГ, цусны шинжилгээ хийлгэх.
- 40-50 нас: 2 жил тутамд зүрхний ЭХО, ЭКГ, холестерин шинжилгээ хийлгэх.
- 50-аас дээш: Жил бүр зүрхний бүрэн шинжилгээ хийлгэх. Шаардлагатай бол Холтер (24 цагийн хяналт) хийлгэх.
Нандин Зүрх эмнэлэгт юу хийлгэх боломжтой вэ?
Нандин Зүрх эмнэлэг нь 21 жилийн туршлагатай Проф. Ж.Нэргүй эмчийн удирдлага дор зүрхний бүх төрлийн оношилгоо, шинжилгээг хийж гүйцэтгэдэг. Зүрхний ЭХО, ЭКГ, Холтер зэрэг орчин үеийн тоног төхөөрөмжөөр шинжилгээ хийж, үнэн зөв оношилгоо тавина.
Зүрхний шинж тэмдэг мэдрэгдэж байгаа бол бүү хүлээ. Эрт оношлогдох тусмаа эмчилгээний үр дүн сайн байдаг. Зүрхний эрүүл мэнд бол хойшлуулж болохгүй зүйл юм.