2026.03.23 • Нандин Зүрх эмнэлгийн мэргэжилтнүүд
Зүрхний шигдээсийн шинж тэмдэг
Зүрхний шигдээс буюу миокардын инфаркт нь зүрхний булчинд цус хангамж тасрахад үүсдэг амь насанд аюултай байдал юм. Монгол улсад зүрх судасны өвчин нь нас баралтын тэргүүлэх шалтгаан бөгөөд жил бүр олон мянган хүн зүрхний шигдээсээр өвддөг. Шинж тэмдгийг эрт таних нь амь аврах хамгийн чухал алхам юм. Зүрхний шигдээсийн үед минут бүр чухал учир шинж тэмдгүүдийг сайн мэдэж байх хэрэгтэй.
Зүрхний шигдээсийн гол шинж тэмдгүүд
1. Цээжний хүчтэй өвдөлт, дарагдах мэдрэмж
Зүрхний шигдээсийн хамгийн түгээмэл шинж тэмдэг бол цээжний голд дарагдах, шахагдах, жинтэй юм тавьсан мэт өвдөлт мэдрэгдэх явдал юм. Энэ өвдөлт ихэвчлэн хэдэн минутаас дээш үргэлжилж, амрах эсвэл нитроглицерин хэрэглэсэн ч арилдаггүй. Зарим хүмүүс цээжний хэсэгт шатах мэт мэдрэмж мэдэрдэг бөгөөд энэ нь ходоодны асуудал гэж андуурагдах тохиолдол бий.
2. Гар, эрүү, нуруу руу тархах өвдөлт
Цээжний өвдөлт ихэвчлэн зүүн гар руу тархдаг боловч баруун гар, хоёр мөр, эрүү, хүзүү, нуруу руу ч тархаж болно. Зарим хүмүүст цээжний өвдөлт огт байхгүй, зөвхөн гарын өвдөлт эсвэл эрүүний өвдөлт мэдрэгддэг тохиолдол ч байдаг. Ийм тохиолдолд олон хүн шүдний эсвэл булчингийн өвдөлт гэж буруу ойлгодог.
3. Амьсгаадалт
Гэнэт амьсгал давчдах, агаар хүрэлцэхгүй мэт мэдрэмж нь зүрхний шигдээсийн чухал шинж тэмдэг юм. Энэ нь цээжний өвдөлттэй хамт эсвэл тусдаа илрэх боломжтой. Ялангуяа ямар нэг хүчин чармайлтгүйгээр, тайван байхад амьсгаадалт илрэх нь аюултай дохио юм.
4. Хүйтэн хөлс, бөөлжих мэдрэмж
Зүрхний шигдээсийн үед бие хүйтэн хөлсөөр цутгах, дотор муухайрах, бөөлжих мэдрэмж төрөх нь элбэг тохиолддог. Энэ нь биеийн стрессийн хариу урвал бөгөөд зүрхний булчин гэмтэж байгааг илтгэнэ. Олон хүн хоолны хордлого эсвэл ханиадтай андуурдаг тул энэ шинж тэмдэг дээр онцгой анхаарах хэрэгтэй.
5. Хэт их ядрах, сульдах
Ер бусын ядаргаа, сулдаа мэдрэх нь зүрхний шигдээсийн өмнөх дохио байж болно. Ялангуяа ердийн үйл ажиллагааны үед гэнэт хүчээ алдах, хөл гар сульдах нь зүрхний булчинд хангалттай цус очихгүй байгааг илтгэнэ. Энэ шинж тэмдэг нь шигдээс болохоос өдөр эсвэл долоо хоногийн өмнө илэрч болдог.
Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн шинж тэмдгийн ялгаа
Зүрхний шигдээсийн шинж тэмдэг нь эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүст ялгаатай илэрдэг нь чухал мэдээлэл юм:
- Эрэгтэйчүүд: Цээжний хүчтэй өвдөлт, зүүн гар руу тархах өвдөлт зэрэг сонгодог шинж тэмдэг илүү тод илэрдэг.
- Эмэгтэйчүүд: Цээжний өвдөлт бага мэдрэгдэх эсвэл огт байхгүй байж болно. Үүний оронд амьсгаадалт, ядаргаа, дотор муухайрах, нурууны өвдөлт, эрүүний өвдөлт зэрэг шинж тэмдэг илүү давамгайлдаг. Энэ шалтгаанаар эмэгтэйчүүдийн зүрхний шигдээс оношлогдоход удаашрах хандлагатай.
- Ахимаг настай хүмүүс: Ядаргаа, амьсгаадалт, толгой эргэх зэрэг шинж тэмдэг давамгайлж, цээжний өвдөлт бага илэрдэг.
Зүрхний шигдээсийн үед юу хийх вэ?
Зүрхний шигдээсийн шинж тэмдэг илэрвэл нэн даруй 103 дугаарт залгаж түргэн тусламж дуудах хэрэгтэй. Цаг алдах тусам зүрхний булчингийн гэмтэл нэмэгддэг тул минут бүр чухал.
- Түргэн тусламж хүлээж байхдаа хөдөлгөөнгүй, тайван байх
- Хувцасны товчийг тайлж, агаар нэвтрүүлэх
- Аспирин (325 мг) байгаа бол зажилж уух — энэ нь цусны бүлэгнэлийг бууруулна
- Ухаан алдсан тохиолдолд зүрхний иллэг (CPR) хийх
- Өвчтөнийг дангаар нь бүү орхи
Эрсдэлт хүчин зүйлс
Зүрхний шигдээсийн эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг гол хүчин зүйлс:
- Өндөр цусны даралт — Даралт ихсэх нь зүрхний шигдээсийн хамгийн том эрсдэлт хүчин зүйл юм.
- Өндөр холестерин — Цусны судсанд тосон давхарга хуримтлагдаж, судас бөглөрөхөд хүргэдэг.
- Тамхидалт — Тамхи татах нь зүрхний шигдээсийн эрсдэлийг 2-4 дахин нэмэгдүүлдэг.
- Чихрийн шижин — Цусан дахь сахарын түвшин өндөр байх нь судасны гэмтлийг хурдасгадаг.
- Хэт их жин — Таргалалт нь зүрхний ачааллыг нэмэгдүүлж, бусад эрсдэлт хүчин зүйлсийг дагуулдаг.
- Хөдөлгөөн багатай амьдралын хэв маяг — Биеийн идэвхи бага байх нь зүрхний эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг.
- Удамшил — Гэр бүлд зүрхний өвчинтэй хүн байгаа бол эрсдэл нэмэгддэг.
Урьдчилан сэргийлэх нь
Зүрхний шигдээсээс урьдчилан сэргийлэх хамгийн үр дүнтэй аргууд:
- Тогтмол зүрхний үзлэг хийлгэх: ЭКГ (зүрхний цахилгаан бичлэг) болон ЭХО (зүрхний хэт авиан шинжилгээ) нь зүрхний өвчнийг эрт илрүүлэх хамгийн найдвартай аргууд юм. Манай үйлчилгээний хуудаснаас дэлгэрэнгүй мэдээлэл авна уу.
- Дасгал хөдөлгөөн хийх: Долоо хоногт 150 минутаас дээш дунд зэргийн идэвхтэй хөдөлгөөн хийх нь зүрхний эрүүл мэндийг сайжруулна.
- Зөв хооллох: Жимс, ногоо, бүтэн үр тариа, загасыг хоолны дэглэмдээ нэмж, давстай, тостой хоолыг багасгах.
- Тамхинаас гарах: Тамхинаас гарснаас хойш 1 жилийн дотор зүрхний шигдээсийн эрсдэл 50%-иар буурдаг.
- Стрессийг зохицуулах: Хэт их стресс нь цусны даралтыг нэмэгдүүлж, зүрхний ачааллыг ихэсгэдэг.
- Цусны даралтаа хянах: Гэрийн даралт хэмжигчээр тогтмол хянаж, даралт ихсэх тохиолдолд эмчид хандах.
ЭКГ болон ЭХО шинжилгээний ач холбогдол
Зүрхний шигдээсийг эрт илрүүлэхэд ЭКГ (электрокардиограмм) болон ЭХО (эхокардиографи) шинжилгээнүүд маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. ЭКГ нь зүрхний цахилгаан үйл ажиллагааг бүртгэж, хэм алдагдал болон зүрхний булчингийн гэмтлийг илрүүлдэг. ЭХО шинжилгээ нь зүрхний бүтэц, хавхлагын үйл ажиллагаа, зүрхний шахалтын чадварыг үнэлдэг.
Нандин Зүрх эмнэлэгт Проф. Ж.Нэргүй эмчийн удирдлага дор зүрхний бүрэн оношилгоо хийлгэх боломжтой. 21 жилийн туршлагатай мэргэжилтнүүд орчин үеийн тоног төхөөрөмж ашиглан зүрхний эрүүл мэндийг тань шалгана.
Зүрхний шигдээс нь урьдчилан сэргийлж болох өвчин юм. Эрт оношлогдох тусам эмчилгээний үр дүн сайн байдаг. Хэрэв та эсвэл танай гэр бүлийн гишүүд зүрхний өвдөлтийн шалтгаан-ыг мэдэхийг хүсвэл манай холбогдох нийтлэлийг уншина уу. Зүрхний эрүүл мэнд бол хойшлуулж болохгүй зүйл юм.